عبدالله مستوفى

200

شرح زندگانى من ( تاريخ اجتماعى وادراى دوره قاجاريه ) ( فارسى )

امتحان كرده و در بيكارگى آنها شكى نداريم ، نيستند ، و عجب اينستكه امروز هم كه لوازم پخت و پز برقى داريم ، پى ديزيهاى از كار درآمده « 1 » ميگرديم ، دلمان به اين خوش است كه از وجود اين عالى جنابان خسارتى بكشور نميرسد در صورتى كه خسارت بيكارگى و ندانم‌كارى آنها از همه‌چيز بيشتر است و احيانا اگر تيرى از كمان بگذرانيم ، و شخص تازه‌ايرا وارد كار و بمقام وزارت نزديك كنيم با اينكه باز هم ملاحظهء استخوان پوسيدهء اجداد را از دست نداده‌ايم ، آرسن لوپن انتخاب مينمائيم « 2 » و عارف عامى را از اين حسن انتخاب بحيرت مىافكنيم . بارى از اين جمله بگذريم و ببينيم مأمورين سياسى و نظامى انگليس عامل نظامى كودتا و افسر قزاق خود را چگونه بدست آوردند ؟ در تجسس عامل نظامى كودتا بنابر آنچه گذشت ، آقايان زودتر از اواسط كابينهء مشير الدوله بفكر يافتن افسر قزاق خود نيفتاده‌اند ، و شايد در اين روزها بوده است كه با آترياد رشت سروكار پيدا كرده ، و راه مراوده را با آنها باز نموده‌اند . طبيعى است افسران ارشد اين آترياد همگى از دور مورد اختيار و امتحان آنها واقع شد ، و رضا خان مير پنج قزاق ، معروف برضا خان ماكسيم را براى اين كار مناسب دانسته‌اند . زيرا اين همان افسر بود كه توانسته بود بدون هيچ تشريفات زير پاى رئيس آترياد همدان را جاروب كند . بنابراين لياقت و كفايت كه اصل كار است در اين افسر امتحان شده و از اين حيث مشكلى در كار نيست . ولى ممكن است اين افسر با جربزه از آن وطن‌پرستهاى خيلى خشك و خيالباف باشد ، و نخواهد دستور خارجيها را در كار وطن خود بپذيرد و اينقدر ساده باشد كه به مجرد شروع بمذاكره قال و قيد راه بيندازد و از راه خودنمائى هم كه باشد اين سر و آن سر حرفهائى بزند كه موجب افشاى قضيه و برهم خوردن اصل نقشه شود . فهميدن درجهء ظرفيت رضا خان ، اينقدر هم مشكل نيست . اشخاصى كه با او وارد مذاكره ميشوند ، مردمان پخته‌اى هستند اگر هم از در وطن‌پرستى درآيد ميتوان ، بلشويك‌هاى ساحل انزلى را برخش كشيد و از راه وطن‌پرستى وارد كارش كرد .

--> ( 1 ) - ديگ‌چه‌اى كه به شكل گلابى سر زده كه ته آن را براى اينكه شعله و حرارت آتش به تمام اطراف آن برسد عدسى شكل از گل ساخته و در كوره ميپزند « ديزى » ميگويند . بعضى از اوقات اتفاق مىافتد كه ديزى بواسطهء دقز وسوسه‌اى كه در حين ماليدن گل آن يا در كوره پيدا كرده ، بىدوام مىشود و همين كه يكى دوبار زير آن آتش شد دقز وسوسهء آن گشاد شده و آب پس ميدهد يا ترك برداشته و ميشكند . ديزى از كار درآمده ، ديزى را ميگويند كه اندكى كار كرده باشد و بىعيبى آن از اين قسمتها محرز شده باشد . بعضى هم هستند كه از كار در آمدگى ديزى را در خوشمزگى آش و آبگوشتى كه در آن پخته مىشود مداخله ميدهند و معتقدند كه هرقدر ديزى كهنه‌تر باشد ، غذاى طبخ شده در آن خوشمزه‌تر مىشود . پيرزنهاى سابق به ديزى از كار درآمده خيلى معتقد بودند . ( 2 ) - اين چند سطر از كتاب ، وقتى نوشته ميشد كه تازه احمد قوام ، مظفر فيروز را به سمت معاونت نخست‌وزيرى و رياست تبليغات انتخاب كرده بود .